Trong loạt bài viết này, A+ English chia sẻ chuyên sâu về TESOL, từ giảng dạy tiếng Anh, chứng chỉ nghề nghiệp đến kỹ năng lớp học và định hướng phát triển sự nghiệp giáo viên. Chương 7 của The Ultimate TESOL Guide tập trung vào ” Giảng Dạy Về Từ Vựng (Teaching Vocabulary)”, giúp người đọc hiểu rõ hơn về các khía cạnh quan trọng trong lĩnh vực TESOL.

7.1. Giới thiệu về Từ vựng Tiếng Anh 

7.1.1. Từ vựng là gì? 

Khi hầu hết mọi người nói về từ vựng (vocabulary), họ thường ngay lập tức hình dung ra một danh sách từ (a list of words). Danh sách này thường bao gồm các mục là từ đơn (single-word items).

Trong danh sách tưởng tượng của chúng ta, ta có thể thấy các nhóm ngữ nghĩa (semantic sets) như:

• Động vật (animals): cat (mèo), dog (chó), elephant (voi)
  
• Thời tiết (weather): hail (mưa đá), sleet (mưa tuyết), drizzle (mưa phùn)
  

Tuy nhiên, từ vựng không chỉ bao gồm các đơn vị từ đơn (single word units).

Từ đơn 

Đây là nhóm mà hầu hết mọi người nghĩ đến đầu tiên.
Nhóm này chiếm phần lớn vốn từ vựng của bất kỳ ngôn ngữ nào.

Ví dụ:

• Động vật (Animals): cat, dog, elephant
  
• Thời gian (Time periods): Sunday, April, yesterday
  
• Mô tả (Descriptions): happy, unfortunate, devastated

Tuy nhiên, mặc dù tên gọi là “từ đơn”, nhóm này cũng bao gồm các cụm từ nhiều từ (multi word vocabulary). Xét các từ sau: thunderstorm (cơn giông bão) và ice storm (bão tuyết). Cả hai đều được xem là “một từ” (single words) mặc dù ice storm cần hai từ để diễn đạt khái niệm của nó, trong khi thunderstorm chỉ cần một từ. Đây được gọi là danh từ ghép (compound nouns). Không có quy tắc cố định nào về việc chúng nên được viết liền thành một từ hay tách thành hai từ.

Ví dụ khác:

• Một từ (one word): graveyard (nghĩa trang), homework (bài tập về nhà), chalkboard (bảng phấn)
  
• Hai từ (two words): car park (bãi đỗ xe), traffic light (đèn giao thông), bread box (hộp đựng bánh mì).

NHIỆM VỤ 1

Hãy lập danh sách gồm 10 “từ vựng nhiều từ” (multi word vocabulary words).

7.1.2. Các loại Từ vựng 

Những cụm từ này bao gồm nhiều hơn một từ và thông thường không thay đổi. Chúng cố định cả về số lượng từ được dùng lẫn thứ tự sắp xếp của chúng.

Ví dụ:

• In other words… (Nói cách khác…)
  
• All of a sudden… (Đột nhiên…)
  
• It’s up to you… (Tùy vào bạn…)
  
• I don’t mind… (Tôi không phiền đâu…)

Lưu ý rằng, các ví dụ trên chỉ có thể được sử dụng theo đúng thứ tự đó, bởi vì các quy ước trong tiếng Anh đã cố định chúng vào một trật tự duy nhất.

Cụm động từ

Nhận thức của giáo viên về cụm động từ đóng vai trò rất quan trọng trong việc cung cấp đầu vào dễ hiểu cho học sinh. Người bản ngữ thường không nhận ra khi họ đang sử dụng cụm động từ, nhưng chúng lại là một thách thức lớn đối với học sinh của chúng ta. Một cụm động từ (phrasal verb) bao gồm hai hoặc ba từ.

• Từ đầu tiên luôn là một động từ (verb).
  
• Từ thứ hai là một giới từ (preposition) hoặc trạng từ/tiểu từ (particle/adverb).
  
• Nếu có từ thứ ba, thì thường đó là một giới từ (preposition).

Ví dụ điển hình:

put up with → nghĩa là chịu đựng (to tolerate / to stand).

Nhiều động từ có thể được sử dụng trong cụm động từ, nhưng những động từ phổ biến nhất bao gồm: put, take, come, call, make, go, và get.

Ví dụ: put away, put off, come back, come up, come down with, take off, get up, call up, v.v.

Cụm động từ (phrasal verbs) là vấn đề lớn đối với học sinh vì nhiều lý do:

1. Chúng quá phổ biến và có quá nhiều, đến mức học sinh cần biết chúng ngay cả trong những cuộc hội thoại đơn giản nhất.

2. Chúng hiếm khi có nghĩa rõ ràng (rarely transparent in meaning). Biết nghĩa của từng phần không có nghĩa là hiểu nghĩa của cả cụm.
Ví dụ: His business took off very quickly. (Doanh nghiệp của anh ấy phát triển rất nhanh.). Học sinh có thể biết nghĩa của “take” và “off”, thậm chí biết rằng “take off” liên quan đến máy bay cất cánh, nhưng lại bối rối khi “take off” được dùng cho “doanh nghiệp”.

3. Chúng thường bị rút gọn trong hội thoại (reduced in conversation). Điều này khiến chúng khó nghe và khó hiểu.
Ví dụ: Did you come up with any ideas?
Trong tiếng Anh nói tự nhiên, cụm này được nói rất nhanh và liền mạch,  khiến học sinh khó nhận biết từng từ riêng lẻ.

4. Giới từ hoặc tiểu từ (particles/prepositions) là phần cực kỳ quan trọng vì nó thay đổi toàn bộ nghĩa. Chính nó giúp ta phân biệt:

• postpone (trì hoãn) → put off
• get dressed (mặc quần áo)

Cụm động từ có thể chia làm hai loại:

• Tách được (separable)
  
• Không tách được (non-separable)
  

Ví dụ: “They called off the test.” (Họ đã hủy bài kiểm tra.)

hoặc “They called the test off.” (Họ đã hủy bài kiểm tra đó.)

Thành ngữ

Học sinh sẽ quen thuộc với các cách diễn đạt mang tính thành ngữ (idiomatic expressions) ngay cả ở trình độ sơ cấp (beginner level), bởi vì tất cả các ngôn ngữ đều có thành ngữ. Một thành ngữ là một cách diễn đạt thường dùng mà nghĩa của nó không liên quan đến nghĩa đen của từng từ riêng lẻ.

Ví dụ: He has a lot of skeletons in his closet. (Anh ta có nhiều bí mật đen tối bị giấu kín.)

Nếu học sinh tra từng từ riêng biệt trong từ điển để hiểu thành ngữ này, họ có thể rất bối rối.“Skeletons in his closet” có nghĩa là những bí mật sẽ gây ra xấu hổ hoặc tủi nhục nếu bị phát hiện. Không có bộ xương nào cả, và cũng chẳng có tủ quần áo nào thật. Hầu hết các cụm động từ đều mang tính thành ngữ. Biết các phần riêng lẻ của một cụm động từ (giống như biết từng phần của một thành ngữ) không có nghĩa là bạn biết toàn bộ cụm đó. 

Ví dụ: throw up – nôn mửa. Nếu học sinh biết throw (ném) và up (lên), họ có thể nghĩ rằng hiểu throw up, nhưng thực ra không, vì nghĩa thật của cụm này không thể đoán từ các phần riêng. Học sinh có thể hiểu qua ngữ cảnh: “He got food poisoning and threw up all his dinner.”  (Anh ấy bị ngộ độc thực phẩm và nôn hết bữa tối ra.)

BÀI TẬP 2 (TASK 2)

Viết ra 5 ví dụ cho mỗi phạm trù được nêu trong phần này

7.2. Học từ vựng

Biết một từ nghĩa là gì? Việc biết một từ bao gồm những gì?

Từ đa nghĩa

Giáo viên phải nhận thức được rằng các từ rất hiếm khi chỉ có một nghĩa duy nhất. Phần lớn các từ trong tiếng Anh là đa nghĩa (polysemous), nghĩa là chúng có nhiều nghĩa khác nhau.

Một số từ chỉ có rất ít nghĩa, ví dụ như shovel – có hai nghĩa khả thi:

• Là danh từ: dụng cụ
  
• Là động từ: hành động

Tuy nhiên, shovel là một trường hợp hiếm. Một từ như table lại là điển hình phổ biến trong tiếng Anh, vì nó có nhiều nghĩa khác nhau.

Ví dụ:

• The food was served on long tables. (Thức ăn được phục vụ trên những chiếc bàn dài.)
  
• I looked at the table of contents and it looks like it will be an interesting book. (Tôi xem mục lục và có vẻ đó sẽ là một cuốn sách thú vị.)
  
• Dr Clark tabled a motion for debate at next month’s committee meeting. (Tiến sĩ Clark đưa ra một đề xuất để thảo luận trong cuộc họp ủy ban tháng tới.)
  
• The offer on the table is a 10% wage increase. (Đề nghị đang được đưa ra là tăng lương 10%.)
  
• Payments were made under the table to local officials. (Các khoản thanh toán ngầm đã được thực hiện cho các quan chức địa phương.)

Một từ mà học sinh thường đặc biệt chú ý là từ get. Từ điển Longman Dictionary cho thấy có 37 nghĩa khả thi của từ này. Vì vậy, giáo viên cần phải giúp học sinh làm quen với động từ này.

Ví dụ:

• She got loads of presents. (Cô ấy nhận được rất nhiều quà.)
  
• We need to get help quickly. (Chúng ta cần nhận được / tìm kiếm sự giúp đỡ nhanh chóng.)
  
• I got the measles when I was a child. (Tôi mắc bệnh sởi khi còn nhỏ.)
  
• He got very angry today. (Hôm nay anh ấy trở nên rất tức giận.)
  
• We managed to get to the airport on time. (Chúng tôi đã đến được sân bay đúng giờ.)
  
• I got on the bus. (Tôi lên xe buýt.)
  
• Where did you get that jacket? (Bạn mua / lấy chiếc áo khoác đó ở đâu?)
  
• I got the impression she was fed up with me. (Tôi có cảm giác cô ấy chán tôi rồi.)

Sắc thái nghĩa

Tất cả các từ đều có nghĩa đen – nghĩa cơ bản hoặc cụ thể nhất của từ, và nghĩa bóng  – ý tưởng hoặc cảm xúc được gợi ra bởi từ đó.

Ví dụ: Từ skinny có nghĩa đen là “không thừa cân”, nhưng có nghĩa bóng tiêu cực, mang cảm giác gầy gò xấu xí.

Trong khi đó, slim cũng có nghĩa đen là “không thừa cân”, nhưng có nghĩa bóng tích cực, gợi cảm giác đẹp và cân đối. Như bạn thấy, nghĩa đen (denotation) khá đơn giản, trong khi nghĩa bóng (connotation) của một từ có thể thay đổi từ tiêu cực sang tích cực hoặc ngược lại theo thời gian. Điều này rất quan trọng để giáo viên hiểu khi dạy học sinh. Chúng ta cần giúp học sinh ý thức được sự phức tạp trong sắc thái của từ ngữ.

Một ví dụ điển hình là từ sturdy. Học sinh cần hiểu rằng sturdy có thể hoán đổi với từ strong và có cùng nghĩa trong một số trường hợp.

ví dụ: a sturdy table ↔ a strong table (một cái bàn chắc chắn).

Tuy nhiên, khi dùng để mô tả con người, nghĩa sẽ khác:

a strong woman có thể mang nghĩa tích cực (một người phụ nữ mạnh mẽ, kiên cường), nhưng a sturdy woman lại có thể mang sắc thái không mấy dễ chịu (một người phụ nữ to khỏe, thô). Hơn nữa, sắc thái nghĩa của từ còn khác nhau giữa các nền văn hóa và thậm chí giữa từng cá nhân.
Ví dụ, trong một số nền văn hóa, “một người phụ nữ mạnh mẽ” được nhìn nhận tích cực, trong khi ở nền văn hóa khác, “một người phụ nữ chắc nịch” (sturdy woman) lại bị coi tiêu cực, hoặc ngược lại.

Chính tả và phát âm

Tiếng Anh là một ngôn ngữ đầy thử thách đối với học sinh về mặt chính tả, vì mối quan hệ giữa chữ cái và âm thanh rất thấp. Điều này đặc biệt đúng nếu so với các ngôn ngữ như tiếng Nhật, tiếng Tây Ban Nha hoặc tiếng Ba Lan, nơi mà phát âm tương ứng trực tiếp với cách viết. Do đó, với học sinh của chúng ta, việc biết cách viết đúng một từ tiếng Anh vừa là thử thách vừa là thành tựu.

Xét âm /i/ (trong một số từ điển được ký hiệu là ee). Âm này có thể được viết bằng nhiều cách khác nhau: eat, need, retrieve, people, key, receive, be, lazy. Việc biết phát âm chính xác cũng có thể gây khó khăn.  Ví dụ, chữ “a” có thể được phát âm theo nhiều cách: cat /æ/, father /ɑː/, cake /eɪ/

Đây là lý do tại sao nên luyện phát âm trước khi dạy cách viết từ khi giới thiệu từ vựng.Điều này đảm bảo rằng việc học chính tả không cản trở khả năng phát âm của học sinh.

Cụm từ đi kèm 

Nếu chúng ta muốn học sinh hiểu được một từ, các em cần biết những từ nào thường đi cùng với nó. Giáo viên nên chỉ cho học sinh thấy những từ nào “thường xuyên gặp nhau” hoặc “sống cùng nhau”. Từ collocation được tạo từ co (cùng nhau) + location (vị trí) – là từ hoặc cụm từ thường xuyên và tự nhiên xuất hiện trước, sau, hoặc rất gần từ mục tiêu. Giáo viên có thể sử dụng green-cross code để giúp học sinh nhận ra các cụm collocations trong văn bản.

Ví dụ đoạn văn:

“I have always had a thirst for adventure and would often get itchy feet, so I could hardly contain my excitement when I set off for South America for a year. After a 12-hour flight to Sao Paulo, Brazil, I had another long flight to Manaus in the Amazon, then I went by bus to a smaller town. It was a very arduous journey. I should have broken the journey somewhere, but I did it all in one go. Next time, I will have a stopover in Sao Paulo, take a bit of a rest, and do the sights there before travelling on.”

Chúng ta có thể yêu cầu học sinh nhìn vào các danh từ trong đoạn văn và quan sát các từ nằm bên trái và bên phải của chúng. Ví dụ: adventure → thirst for, feet → itchy, flight → long, journey → arduous, sights → do the

Đây là những cụm từ vựng (lexical chunks) mà người học cần sử dụng trôi chảy như thể là một từ duy nhất để nói tiếng Anh tự nhiên.

Hãy nhớ: Collocations là các từ thường xuyên được dùng cùng nhau.

Ví dụ khác: burst into tears, to be in a black mood, reduce someone to tears, sleep peacefully.

Giáo viên cũng cần lưu ý học sinh rằng có những từ, tuy nghe có vẻ hợp lý, nhưng thực tế không đi cùng nhau.
Ví dụ:

• ❌ strong rain
  
• ❌ heavy wind
  
• ✅ strong wind
  
• ✅ heavy rain

Cách sử dụng

Biết một từ cũng có nghĩa là biết khi nào phù hợp để sử dụng nó trong những ngữ cảnh khác nhau, và khi nào thì không. Ví dụ: Khi một người mà chúng ta quen mất người thân, ta thường nói: “I am sorry for your loss.” (Tôi rất tiếc vì sự mất mát của bạn.)

Nhưng sẽ không phù hợp nếu nói:

“I apologise for your loss.”

Mặc dù sorry và apologise có nghĩa tương tự, chúng không thể hoán đổi cho nhau trong ngữ cảnh này. Tương tự, cũng không phù hợp nếu nói:

“I’m sorry your dad kicked the bucket.”

Vì cụm kick the bucket (chết) mang sắc thái hài hước hoặc coi thường, thường dùng khi ta không biết hoặc không quan tâm nhiều đến người đã mất. Do đó, giáo viên cần giúp học sinh nhận thức được khía cạnh xã hội – ngôn ngữ của từ vựng.

BÀI TẬP 3 

Hãy lấy từ “study”. Phân tích từ này dựa trên các danh mục được liệt kê ở phần trên.

7.3 Giảng dạy Từ vựng (Teaching Vocabulary)

7.3.1. Cách giảng dạy từ vựng (How to teach vocabulary)

Giới thiệu một nhóm từ vựng thông qua ngữ cảnh trực quan hoặc bằng lời nói 

Phương pháp cụ thể này đặc biệt hiệu quả với người học ở trình độ thấp hơn và học sinh nhỏ tuổi. Giới thiệu một nhóm từ vựng thông qua ngữ cảnh trực quan hoặc bằng lời nói thường được giáo viên sử dụng để giới thiệu một nhóm từ cụ thể, mang tính cụ thể, liên quan đến một chủ đề nhất định.

Dưới đây là dàn ý cho một giáo viên muốn giới thiệu chủ đề thức ăn và đồ uống (food and drink) cho học sinh của mình:

Sử dụng phương tiện trực quan để minh họa ý nghĩa (phương tiện trực quan có thể là một bức tranh, hình vẽ, hoặc khi có thể, bạn có thể mang theo các vật thật – được gọi là realia). Gợi ý (elicit) từ học sinh xem họ nghĩ từ đó là gì. Sử dụng hình ảnh trực quan để giúp bạn đặt những câu hỏi tập trung.

1. Nếu học sinh không biết từ đó, hãy nói từ đó ra. Yêu cầu họ lặp lại theo bạn. Làm điều này ba lần đồng thanh (chorally) và ba lần cá nhân (individually).

2. Viết từ lên bảng. Tập trung vào phát âm của từng từ. Chú ý đến âm thanh và trọng âm trong từ. Dùng miệng của bạn để minh họa cho học sinh thấy cách phát âm các âm cụ thể.

3. Ghi chú bất kỳ thông tin hữu ích nào về từ đó – Nó là danh từ, tính từ hay động từ? Có điểm chính tả nào đáng chú ý không, chẳng hạn như viết tắt (contractions), dấu câu (punctuations) hay chữ in hoa (capital letters) nếu thích hợp?

4. Viết các từ trong câu có ngữ cảnh rõ ràng cho học sinh, vì điều quan trọng là học sinh phải biết cách sử dụng từ vựng trong câu.

5. Cho học sinh thời gian ghi chép lại từ vựng trong vở của họ hoặc chỉ cho họ vị trí của các mục từ vựng đó trong sách giáo khoa.

6. Khuyến khích học sinh thêm vào các yếu tố gợi nhớ – ví dụ như hình ảnh, sơ đồ, bản dịch, mã màu, v.v.

7. Bất kỳ hoạt động luyện tập thêm nào về từ vựng đều được khuyến khích. Bạn có thể chuẩn bị bài tập điền vào chỗ trống (gap-fill exercises), bài tập ghép nhiều lựa chọn (multiple matching) trong đó học sinh ghép từ với định nghĩa, hoặc yêu cầu học sinh sử dụng từ trong hội thoại.

8. Các trò chơi nhập vai hoạt động rất tốt với học sinh nhỏ tuổi. Bạn có thể đặt tình huống tại một nhà hàng, sau đó khuyến khích học sinh A đóng vai người phục vụ (waiter) và học sinh B đóng vai khách (diner).

Giới thiệu các cụm từ cố định/thành ngữ thông qua bài đọc:

1. Sử dụng hoạt động khởi động – một hoạt động ở đầu buổi học để giúp học sinh làm quen với chủ đề/nội dung và giới thiệu văn bản.

2. Giao một câu hỏi đọc lướt và yêu cầu học sinh đọc nhanh văn bản để trả lời. Họ có thể viết một tiêu đề tóm tắt để tổng kết bài đọc.

3. Giao một nhiệm vụ chú ý (noticing task) cho lần đọc thứ hai, ví dụ: “Hãy đọc văn bản và tìm các cụm từ cố định và/hoặc biểu thức được sử dụng để nói về phim ảnh”. Nói với học sinh gạch chân hoặc tô sáng các cụm từ cố định hoặc thành ngữ.

4. Gợi ý những gì học sinh đã tìm thấy, viết các cụm đúng lên bảng và giải thích nghĩa khi cần thiết.

5. Xác định từ loại: từ nào là động từ, từ nào là danh từ, từ nào là giới từ?

6. Luyện phát âm, làm mẫu phát âm, luyện tập ba lần đồng thanh và cá nhân. Tập trung vào cách các câu được nối âm.

Một số cách phổ biến để dạy trước từ vựng thường được tìm thấy trong sách học:

• Ghép các từ với hình ảnh (match the words with the pictures)
  
• Kiểm tra nghĩa của các từ trong từ điển (check the meaning of the words in a dictionary)
  
• Ghép các từ với định nghĩa (match the words with the definitions)
  
• Động não (brainstorm) các từ theo chủ đề nhất định
  
• Chia từ thành các nhóm (divide words into groups)
  
• Gắn nhãn cho các vật trong hình bằng từ thích hợp (label the items in pictures)
  
• Hoàn thành câu có chỗ trống (complete gapped sentences) bằng từ trong danh sách
  
• Thảo luận một chủ đề (discuss a topic)

BÀI TẬP 4

Viết ra những điểm tích cực và tiêu cực của các phương pháp được đề cập trong phần này.

7.3.2. Các cách để giới thiệu từ vựng

Có nhiều cách khác nhau để truyền đạt ý nghĩa của một đơn vị từ vựng (lexical item) đến học sinh:

Minh họa (Illustration): Cách này rất hữu ích cho các từ cụ thể hơn (như dog, rain, tall) và cho người học thiên về thị giác (visual learners). Tuy nhiên, nó có giới hạn vì không phải tất cả các từ đều có thể vẽ được.

Diễn tả bằng hành động (Mime): Cách này đặc biệt phù hợp với động từ chỉ hành động (action verbs) và có thể vui nhộn, dễ nhớ. Từ đồng nghĩa/Trái nghĩa/Thang độ (Synonyms/Antonyms/Gradable items): Sử dụng những từ học sinh đã biết có thể rất hiệu quả để truyền đạt ý nghĩa của từ mới Định nghĩa (Definition): Hãy đảm bảo định nghĩa rõ ràng, có thể kiểm tra trong từ điển học sinh trước khi lên lớp nếu bạn không chắc chắn. Hãy nhớ hỏi học sinh các câu hỏi để kiểm tra xem họ đã hiểu đúng hay chưa.

Dịch (Translation): Nếu bạn biết ngôn ngữ mẹ đẻ của học sinh, việc dịch nhanh và hiệu quả để truyền đạt nghĩa của từ vựng.
Tuy nhiên, hãy nhớ rằng không phải mọi từ đều có bản dịch trực tiếp.

Ngữ cảnh (Context): Hãy nghĩ ra một ngữ cảnh rõ ràng khi từ đó được sử dụng và miêu tả ngữ cảnh đó cho học sinh hoặc đưa ra các câu ví dụ để làm rõ ý nghĩa hơn.

Bất kể cách giới thiệu từ vựng nào bạn chọn sẽ phụ thuộc vào từ cụ thể mà bạn đang dạy. Một số phương pháp phù hợp hơn với từng loại từ, và thường xuyên kết hợp nhiều kỹ thuật có thể giúp học sinh hiểu và ghi nhớ tốt hơn.

Ghi nhớ 

• Ôn lại từ vựng bạn đã dạy thông qua trò chơi hoặc hoạt động, và khuyến khích học sinh làm điều tương tự ở nhà.
  
• Khuyến khích tính tự chủ ở người học. Nói với họ đọc sách, xem phim, nghe nhạc, v.v. và ghi chú lại các từ vựng hữu ích.
  
• Dành một phần trên bảng cho các mục từ vựng xuất hiện trong quá trình giảng dạy.
  
• Sử dụng các màu sắc khác nhau cho từ vựng / ký hiệu phiên âm / giới từ / loại từ.
  
• Nên dạy và học các từ có ý nghĩa liên quan cùng nhau.
  
• Khuyến khích học sinh mua một cuốn từ điển tốt và sử dụng thời gian trên lớp để làm nổi bật lợi ích của từ điển.
  
• Dạy cho học sinh các tên ngữ pháp của từ loại (parts of speech) và ký hiệu ngữ âm.
  
• Luôn giữ một cuốn từ điển bên cạnh phòng khi học sinh hỏi về một từ bạn không biết.
  
• Nếu bạn không có từ điển và không biết nghĩa của từ, hãy nói với học sinh rằng bạn sẽ kiểm tra và phản hồi lại sau. Hãy chắc chắn rằng bạn không quên quay lại thông tin từ đó với học sinh.
  
• Đưa thêm các ví dụ khác về từ cho học sinh nếu họ chưa chắc cách dùng, và khuyến khích họ viết từ đó trong một câu ví dụ, có thể là bài tập về nhà.

BÀI TẬP 5 

Bạn sẽ dạy từ “website” như thế nào bằng cách sử dụng một số phương pháp được đề cập ở trên?

7.3.3. Giới thiệu từ vựng 

Dưới đây là một ví dụ về bài học để giới thiệu từ vựng liên quan đến quần áo:

Chủ đề của phần học này là quần áo. Bạn sẽ giới thiệu TỪ VỰNG, đồng thời giúp người học luyện tập các từ mới này.

Giới thiệu bản thân. Tìm hiểu xem học sinh đến từ đâu và sử dụng tên của họ trong lớp học.

Giới thiệu chủ đề bằng cách cho học sinh xem hình ảnh của nhà thiết kế nổi tiếng Karl Lagerfeld. Hỏi họ xem nghề nghiệp của ông ấy là gì.
→ Ông ấy là một nhà thiết kế thời trang (fashion designer) cho hãng Chanel.
→ Ông ấy thiết kế quần áo (He designs clothes).

Bạn sẽ quyết định 12 mục từ vựng (vocabulary items) mà bạn muốn tập trung trong bài học của mình. Hãy nghĩ đến trình độ và nhu cầu của người học, sau đó chọn từ danh sách sau: hat, skirt, shirt, dress, trousers, suit, tie, bow-tie, trainers, high heels, boots, slippers, flip-flops, sandals, belt, gloves, coat, jacket, jumper, anorak, hoodie, cardigan, scarf, waistcoat, long-sleeved, short-sleeved, V-neck, jumper, zip, necklace, bracelet, baggy, loose, tight, striped, casual, style, formal, smart, elegant, scruffy, floral, trendy, fashionable, denim, woolly, suited and booted, dressed to the nines, hand-me-down, Sunday best, fits like a glove, etc.

• Sử dụng hình ảnh trực quan để gợi ý các từ vựng bạn đã chọn (đừng nói ngay từ đó ra).
  
• Luyện phát âm – thực hiện đồng thanh và cá nhân.
  
• Đặt câu hỏi để đảm bảo rằng học sinh hiểu ý nghĩa của các từ. Cho học sinh xem cách viết (spelling) của các từ.
  
• Tạo một hoạt động luyện tập có kiểm soát (controlled practice activity). Chuẩn bị bài tập điền vào chỗ trống (gap-fill activity) để củng cố các từ mới bạn đã giới thiệu.
  Ví dụ: “His head was cold, so he put on his ______.”
• Học sinh có thể làm bài tập này theo cặp hoặc một mình.
  
• Lấy phản hồi (Get feedback) và kiểm tra câu trả lời của học sinh.
  
• Tạo một hoạt động luyện nói tự do. Chuẩn bị một bảng câu hỏi. Học sinh sẽ phỏng vấn nhau về quần áo. 5 hoặc 6 câu hỏi là đủ. Các câu hỏi trong bảng có thể là:
  
• Bạn có thích đi mua sắm quần áo không? Tại sao hoặc tại sao không?
  
• Mọi người thường mặc gì khi đi làm ở đất nước của bạn?
  
• Thanh thiếu niên ở nước bạn thường mặc gì?
  
• Bạn thường mặc gì vào cuối tuần? Tại sao?
  
• Món đồ quần áo yêu thích của bạn là gì? Tại sao?
  
• Bạn có cửa hàng yêu thích nào không?
  
• Bạn mô tả phong cách thời trang của mình như thế nào?
  
• Phong cách thời trang đã thay đổi như thế nào trong 50 năm qua?
  
• Bạn và bạn bè có cùng phong cách không?
  
• Khi đi mua quần áo, bạn ưu tiên số lượng hay chất lượng?
  
• Đổi bạn
  
• Yêu cầu học sinh nói với bạn mới về những gì họ đã tìm hiểu được về bạn cũ của mình.

BÀI TẬP 6

Bạn có nghĩ rằng cách giới thiệu này sẽ hiệu quả không? Tại sao hoặc tại sao không?

ĐÁNH GIÁ 

Hãy nghĩ về các từ vựng phổ biến liên quan đến chủ đề kỳ nghỉ và du lịch. Tạo một bài học ngắn để giới thiệu các từ vựng này cho một nhóm học viên trình độ cao hơn.

---

7.1. Introduction to English Vocabulary

7.1.1. What Is Vocabulary?

When most people talk about vocabulary, they immediately envision a list of words. This list would more than likely consist of single-word items. On our imaginary list, we may see semantic sets such as:

• animals: cat, dog, elephant
• weather: hail, sleet, drizzle

However, vocabulary is much more than just single-word units.

Single Words

This is the group that most people think of first. By far, this group includes the bulk of the vocabulary of any language:

• Animals: cat, dog, elephant
• Time periods: Sunday, April, yesterday
• Descriptions: happy, unfortunate, devastated

Despite the name, however, this group also includes multiword vocabulary. Consider the words thunderstorm and ice storm. Both are single “words” even though ice storm requires two words to express its concept while thunderstorm only requires one. These are called compound nouns.

There is no rule as to whether they should be expressed as one word or as two words. Other examples are graveyard, homework, and chalkboard versus car park, traffic light, and bread box.

TASK 1

Make a list of ten multiword vocabulary words.

7.1.2. Types of Lexis

Set Phrases

These phrases consist of more than one word and do not usually change. They are fixed in the number of words used and in the order in which they are expressed:

• In other words…
• All of a sudden…
• It’s up to you…
• I don’t mind…

Notice that the above examples can only be used in that order because English conventions have locked these phrases into only one possible ordering.

Phrasal Verbs

A teacher’s awareness of phrasal verbs is critical to our ability to provide comprehensible input for our students. Native speakers are never aware of when they are using phrasal verbs, but they provide a particular challenge for our students.

A phrasal verb consists of two or three words. The first word is always a verb. The second word in a phrasal verb is a preposition or particle/adverb. If there is a third word, it is usually a preposition.

A good example is put up with, meaning to tolerate or stand. Many verbs can serve as the verb in a phrasal verb, but common ones include put, take, come, call, make, go, and get.

Examples:
put away, put off, come back, come up, come down with, take off, get up, call up, etc.

Phrasal verbs are problematic for our students because they are so common and there are so many of them that students need to know even for the simplest of exchanges. The second major problem is that phrasal verbs are rarely transparent in meaning. Knowing the parts of the phrasal verb does not equal knowing the whole phrasal verb.

An example such as this can cause students problems: His business took off very quickly.

Students will know the meaning of take and off. They may have even heard this phrasal verb in relation to an airplane taking off, but they may be confused as to how a business can take off.

A third difficulty of phrasal verbs is that they are often reduced in conversation. They are not only hard to comprehend semantically, but they are also hard to hear. Consider this example: Did you come up with any ideas?

The phrasal verb is greatly reduced in spoken English. The words run together. Try saying the above example naturally and notice how the words run together and think of how challenging that is for our students to hear.

A fourth problem that students have with phrasal verbs is the particle or preposition. This added part is critical to the meaning because it is what differentiates postpone (put off) from get dressed.

Phrasal verbs can be separable and non-separable. For example, we can say:

• They called off the test.
• They called the test off.

Idioms

Students will be familiar with idiomatic expressions even at a beginner level because all languages feature idiomatic expressions. An idiom is a commonly used expression whose meaning does not relate to the literal meaning of its words.

An example: He has a lot of skeletons in his closet.

If a student were to look up those individual words in a dictionary to establish the meaning of the idiom, they may be very confused. Skeletons in his closet means secrets that would cause a lot of embarrassment and shame. A student would not be able to establish the meaning by looking at the individual words. There is no skeleton nor is there a closet.

Most phrasal verbs are idiomatic. Knowing the parts of a phrasal verb, like knowing the parts of an idiomatic expression, does not mean a student will know the whole expression.

As an example: throw up. If you know throw (as most lower-level students do) and if you know up (as almost all beginner students do), then you may think it follows that you know throw up, but this is not the case as the meaning cannot be established from looking at its separate parts.

A student may establish the meaning through context: He got food poisoning and threw up all his dinner.

---

TASK 2

Write down five examples for each of the categories given in this section.

7.2. Learning Vocabulary

What Does It Mean to Know a Word?

What does it mean to know a word? What does knowing a word include?

Polysemy

Teachers must be aware that words very rarely have just one meaning. The majority of words in English are polysemous, that is, they have multiple meanings.

Some have relatively few meanings, such as shovel, which has two possible meanings:

• as a noun – the instrument
• as a verb – the action

However, shovel is a rare exception. A word like table is the norm in English. It has multiple meanings. Here are some examples:

• The food was served on long tables.
• I looked at the table of contents and it looks like it will be an interesting book.
• Dr Clark tabled a motion for debate at next month’s committee meeting.
• The offer on the table is a 10% wage increase.
• Payments were made under the table to local officials.

One word that students single out for special mention is the word get. Longman Dictionary shows 37 possible meanings of the word. Therefore, it is crucial that teachers familiarise students with this verb. Here are some examples:

• She got loads of presents. (receive)
• We need to get help quickly. (obtain)
• I got the measles when I was a child. (contract)
• He got very angry today. (become)
• We managed to get to the airport on time. (arrive)
• I got on the bus. (enter)
• Where did you get that jacket? (buy)
• I got the impression she was fed up with me. (have a feeling or idea)

Connotation

All words have both a denotation, which refers to the most basic or specific meaning of a word, and a connotation, which is an idea suggested by or associated with a word.

As an example, the word skinny has a denotation of being not overweight, but a connotation of being a negative image. On the other hand, slim has the denotation of being not overweight, but the connotation of being a positive image.

As you can see, denotation is fairly straightforward, whereas the connotation of a word can change from negative to positive over time or vice versa.

It is very important for teachers to be aware of connotations when teaching students. We must make students aware of the complexities around words. Sturdy is a very good example of this.

Students must be made aware that sturdy can be interchangeable with the word strong and have the same meaning, such as a sturdy table and a strong table. However, when describing something else, such as a strong woman and a sturdy woman, the meaning changes and the use of the word sturdy may not be so flattering in this instance.

However, the connotation of a word can also vary from culture to culture as well as from individual to individual. In some cultures, a strong woman (strong in an emotional sense) can be seen in a positive light, and in other cultures a sturdy woman can be seen in a negative light or vice versa.

Spelling and Pronunciation

English is a challenging language for students in terms of spelling, as it has a relatively low letter-to-sound correlation. This is particularly true if you compare English to Japanese, Spanish, or Polish, where pronunciation is consistent with the way words are spelled. Therefore, for our students, knowing the spelling of a word in English is both a challenge and an accomplishment.

Consider the sound /i/ (which is ee in some dictionaries). This sound can be written in multiple ways:

• eat
• need
• retrieve
• people
• key
• receive
• be
• lazy

Knowing the correct pronunciation can present problems as well. The letter a can be pronounced in many different ways:

• cat /æ/
• father /a/
• cake /eɪ/

This is why it is a good idea to drill the pronunciation of the words before giving the spelling when presenting vocabulary. This ensures that knowing the spelling does not interfere with students’ ability to pronounce the words.

Collocation

If we want students to understand a word, they need to know what words go with it. Teachers should show students which words “meet up frequently” or “live with each other”.

Collocation (co = together + location = place) is a word or phrase that naturally and frequently occurs before, after, or very near the target word. Teachers can use the green-cross code to help students notice collocations in texts.

Consider the following passage:

“I have always had a thirst for adventure and would often get itchy feet, so I could hardly contain my excitement when I set off for South America for a year. After a 12-hour flight to Sao Paulo, Brazil, I had another long flight to Manaus in the Amazon, then I went by bus to a smaller town. It was a very arduous journey. I should have broken the journey somewhere, but I did it all in one go. Next time, I will have a stopover in Sao Paulo, take a bit of a rest, and do the sights there before travelling on.”

We could ask our students to look at the nouns in this short passage and use the green-cross code to get them to look to the left and right of each noun. If students look to the sides of these nouns, they will notice what those words go with:

• adventure → thirst for
• feet → itchy
• flight → long
• journey → arduous
• sights → do the

These are examples of what is called lexical chunks, and if our students want to speak English fluently, they need to be able to use these chunks as if they were one word. We need to draw our students’ attention to lexical phrases when they occur.

Remember: collocations are words which are frequently used together. Here are more examples:

• burst into tears
• to be in a black mood
• reduce someone to tears
• sleep peacefully

Teachers need to be on hand to tell students that some words, though at first glance a logical combination, do not in fact go together. For example, strong rain and heavy wind are not collocations, but strong wind and heavy rain are.

Usage

Knowing a word also means knowing when it is appropriate to use particular words for different contexts and when it is not appropriate.

As an example, when someone we know has suffered a bereavement, we tend to say:

“I am sorry for your loss.”

It is inappropriate to say:

“I apologise for your loss,” even though sorry and apologise are close synonyms.

Equally, it would be inappropriate to say:

“I’m sorry your dad kicked the bucket.”

We use the idiom kick the bucket humorously or when we do not know or care much for the person who has died. Therefore, as teachers, we need to make students aware of the sociolinguistic nature of vocabulary items.

TASK 3

Take the word study. Analyse this word based on the categories listed above.

7.3. Teaching Vocabulary

7.3.1. How to Teach Vocabulary

Presenting a Vocabulary Set Through a Visual/Oral Context

This particular method is effective with lower-level learners and young students. Presenting a vocabulary set through a visual or oral context is often used by teachers to introduce a set of concrete words on a specific topic.

The following outline is for a teacher who wants to introduce food and drink to his/her students:

1. Use a visual aid to illustrate the meaning (a visual aid can be a picture, drawing, or, when possible, you can bring in real items, otherwise known as realia).

2. Elicit from the students what they think the word is. Use the visual to help you ask focused questions.

3. If the students do not know the word, say it. Ask them to repeat it for you. Do this three times chorally and three times individually.

4. Write the word on the board. Concentrate on the pronunciation of each word. Focus on the sounds and the word stress. Use your mouth to illustrate how students should say the particular sounds.

5. Note any useful information about the word – Is it a noun, adjective, or verb? Are there any spelling points worthy of note, such as contractions, punctuation, or capital letters where appropriate?

6. Write the words in sentences with a clear context for the students, as it is important for them to know how to use the vocabulary in a sentence.

7. Give students time to take note of the vocabulary in their notebooks or show them where the items of vocabulary are in their course books.

8. Encourage students to include any memory triggers – a picture, diagram, translation, colour coding, etc.

9. Any further practice of the vocabulary is recommended. You can prepare gap-fill exercises, multiple matching exercises where students match the words with the definition, or you can get students to use the words in a conversation.

10. Roleplays work well with younger students. You could set the roleplay in a restaurant and then encourage student A to be the waiter and student B to be the diner.

Presenting Collocations/Idioms Through a Reading

1. Use a warmer (an activity at the start of the class to warm up the learners) to get students thinking about the topic/content and introduce the text.

2. Assign a gist question and have students read the text quickly and answer it. They can write a summary headline to sum up the reading.

3. Assign a noticing task for the second reading, such as: “Read the text and look for collocations and/or expressions that are used to talk about movies.” Tell students to underline or highlight the collocations or the idioms.

4. Elicit what the students have found, write the correct items on the board, and explain the meaning where necessary.

5. Elicit the different parts of speech. Which word is a verb? Which one is a noun? Which one is a preposition?

6. Drill the pronunciation. Model the pronunciation. Drill three times chorally and individually. Focus on how the sentences connect.

Common Ways to Pre-teach Vocabulary Found in Coursebooks

• Match the words with the pictures.
• Check the meaning of the words in a dictionary.
• Match the words with the definitions.
• Brainstorm words on set topics.
• Divide words into groups.
• Label the items in pictures with the correct words.
• Complete gapped sentences with words from a list.
• Discuss a topic.

TASK 4

Write down the positives and negatives of the approaches mentioned in this section.

7.3.2. Ways to Present Vocabulary

There are many ways of getting the meaning of a lexical item across to students.

Illustration

This is very useful for more concrete words (dog, rain, tall) and for visual learners. It has its limits, though, as not all items can be drawn.

Mime

This lends itself particularly well to action verbs and can be fun and memorable.

Synonyms / Antonyms / Gradable Items

Using the words a student already knows can be effective for getting meaning across.

Definition

Make sure that the definition is clear (maybe check in a learner dictionary before the lesson if you are not confident). Remember to ask questions to check that students have understood properly.

Translation

If you know the first language of the students, then it is fast and efficient to translate the lexical items. Remember that not every word has a direct translation.

Context

Think of a clear context when the word is used and either describe it to the students or give them example sentences to clarify meaning further.

Whichever way of presenting vocabulary you choose will depend on the item you are presenting. Some are more suitable for particular words. Often a combination of techniques can be both helpful and memorable.

Remember

• Review the vocabulary you teach through a game or activity and encourage your students to do the same at home.
• Encourage autonomy in your learners. Tell them to read, watch films, listen to songs, etc., and note the useful vocabulary.
• Have a section of your board for vocabulary items that come up as you are teaching.
• Use different colours for the word / the phonemics / the prepositions / the part of speech.
• It is a good idea to teach/learn words with associated meanings together.
• Encourage your students to purchase a good dictionary and use class time to highlight the benefits of one.
• Teach your students the grammatical names for the parts of speech and the phonemic script.
• Always keep a good dictionary by your side in case a student asks about a word you do not know.
• If you do not have a dictionary and do not know a word, tell the student you will check and get back to them. Ensure you do not forget to follow up with them on this word.
• Give extra example words to students if they are unsure of their use and encourage them to write the word in an example sentence (perhaps as a homework assignment).

TASK 5

How would you teach the word “website” using some of the methods mentioned above?

7.3.3. A Vocabulary Presentation

Here is an example lesson for presenting vocabulary related to clothes:

• The theme of this part of the class is clothes. You will be presenting VOCABULARY. You will also be helping the learners to practise these new words.
• Introduce yourself. Find out where the students are from and use their names in class.
• Introduce the topic by showing students a visual of the famous designer Karl Lagerfeld. Ask them what his job is. He is a fashion designer for Chanel. He designs clothes.
• You will decide on 12 vocabulary items you want to focus on in your lesson. Think of your learners’ level and needs, then choose from the following:
  hat, skirt, shirt, dress, trousers, suit, tie, bow-tie, trainers, high heels, boots, slippers, flip-flops, sandals, belt, gloves, coat, jacket, jumper, anorak, hoodie, cardigan, scarf, waistcoat, long-sleeved, short-sleeved, V-neck, jumper, zip, necklace, bracelet, baggy, loose, tight, striped, casual, style, formal, smart, elegant, scruffy, floral, trendy, fashionable, denim, woolly, suited and booted, dressed to the nines, hand-me-down, Sunday best, fits like a glove, etc.
• Using visuals, elicit (do not tell) your chosen vocabulary.
• Drill pronunciation (chorally and individually).
• Ask questions to make sure that students understand what your words mean. Show learners the spelling of the words.
• Set a controlled practice activity. Prepare a gap-fill activity to consolidate the new words you have introduced, e.g., “His head was cold, so he put on his ______.”
• The learners can do this in pairs or alone.
• Get feedback and check their answers.
• Set a freer practice SPEAKING activity. Prepare a questionnaire. The students are going to interview each other about clothes. Five or six questions should be enough. Questions on the questionnaire could be:

  1. Do you enjoy shopping for clothes? Why or why not?

  2. What do people usually wear to work in your country?

  3. What do teenagers usually wear in your country?

  4. What do you usually wear at the weekend? Why?

  5. What is your favourite clothing item? Why?

  6. Do you have a favourite shop?

  7. How would you describe your style?

  8. How has style changed over the last 50 years?

  9. Do you and your friends have the same style?

  10. When shopping for clothes, do you prefer quantity or quality?

• Swap partners.
• Tell students to tell their new partner what they discovered about their old partner.

TASK 6

Do you think this presentation would be effective? Why or why not?

ASSESSMENT

Think of common vocabulary related to the topic of holidays and travel. Create a short lesson presenting this vocabulary to a higher-level group.

Hy vọng chương này đã giúp bạn hiểu rõ hơn về “Giảng Dạy Về Từ Vựng (Teaching Vocabulary)” trong TESOL. Ở những chương tiếp theo, A+ English sẽ tiếp tục cung cấp các nội dung chuyên sâu, hỗ trợ bạn phát triển kỹ năng giảng dạy và định hướng nghề nghiệp giáo viên tiếng Anh một cách hiệu quả!